ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਸਾਂਝਦਾਰੀ ਤੋੜਦਾ ਹੈ ਪਲੀਤ ਵਾਤਾਵਰਨ

ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਸਾਂਝਦਾਰੀ ਤੋੜਦਾ ਹੈ ਪਲੀਤ ਵਾਤਾਵਰਨ

 ਇੱਕ ਕਥਨ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਔਗੁਣ ਭਰੀ ਸੁੰਦਰੀ ਦਾ ਸੌਵਾਂ ਪ੍ਰੇਮੀ ਬਣਨ ਨਾਲੋਂ ਇੱਕ ਗੁਣਾਂ ਭਰਪੂਰ ਬਦਸੂਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਬਣਨਾ ਕਿਤੇ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਮਿਲਣ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨਿਭਦਾ ਵੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਿਆਰ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਕੇਵਲ ਇਨਸਾਨਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰ ਪੰਛੀ ਅਜਿਹੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਵਾਂਗ ਇਕੱਠੇ ਆਪਣਾ ਸਮੁੱਚਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਅਸੀਂ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਹੰਸਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ / ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਬਜੁਰਗ ਦੱਸਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਹੰਸ ਹੰਸਣੀ ਦੀ ਜੋੜੀ ਮਨੁੱਖੀ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਉਸਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਮੁਹੱਬਤ ਨਾਲ ਨਿਭਦੀ ਹੈ। ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਹੰਸ ਹੰਸਣੀ ਜੋੜੀ ਚੋਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਦੂਜਾ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਹੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸਿਰ ਮਾਰ ਮਾਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਖਤਮ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾਈ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਹੈ, ਇਹ ਤਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਪਿਆਰ ਦੀ ਇਹ ਉਦਾਹਰਣ ਆਮ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਕਿ ਪਿਆਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੰਸਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਗੱਲ ਮਰਨ ਦੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਨਸਾਨ ਆਮ ਹੀ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਸੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ‘ਭਾਈ ਹੁਣ ਮਰੇ ਨਾਲ ਤਾਂ ਮਰਿਆ ਨੀ ਜਾਂਦਾ।’ ਵਿਰਸੇ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇਨਸਾਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਪਿਆਰ ਮੁਹੱਬਤ ਨੂੰ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਹਾਂ ਤੱਕ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਫਰੋਲੀਏ ਤਾਂ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ, ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ, ਇੰਦਰ ਬੇਗੋ ਨਾਰ, ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂ ਆਦਿ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਲਿਖਣ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਪਿਆਰ ਮੁਹੱਬਤ ਇਨਸਾਨਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਆਦਿ ਸਭ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਨਿਭਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਪਿਆਰ ਮੁਹੱਬਤ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਨਿੱਤ ਦਿਨ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤਲਾਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਚਿਹਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਕੇਸ ਭੁਗਤਾਉਣੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਥਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਝਗੜੇ ਸਦਕਾ ਵਿਆਹਾਂ ਦਾ ਸਮਾਨ ਰੁਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਅਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਇਹ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਨਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸਾ ਹੀ ਏਨਾ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਕੌੜੀ ਗੱਲ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਸੋਚਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਇਸਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਅੱਜ ਦੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਇਨਸਾਨਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਚੋਂ ਸ਼ਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਖਤਮ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਗੁੱਸਾ ਭਾਰੂ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਣਨ ਕਿਰਿਆ 'ਤੇ ਬੁਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਨਸਾਨਾਂ ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਅਸਰ ਹੈ ਤਾਂ ਫੇਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਤੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ? ਇਹ ਵੀ ਸੁਆਲ ਖੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

        ਹੁਣ ਇਸ ਸੁਆਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਮੈਕਵੈਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਫਰਿਗ ਜੇਨ ਡੈਨ ਸਪੀਲਮੈਨ ਵੱਲੋਂ ਨਵੇਂ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦਾ ਪੰਛੀਆਂ ਤੇ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਬੁਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪੰਛੀ ਸੇਸ਼ੇਲਜ ਵਾਰਬਲਰ ਉੱਪਰ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਪੰਛੀ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੰਦਰਾਂ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਉਮਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਬਦਲੇ ਜਲਵਾਯੂ ਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ  ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝਦਾਰੀ ਟੁੱਟ ਰਹੀ ਹੈ, ਭਾਵ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤਲਾਕ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਬਾਰਸ਼ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝਦਾਰੀ ਟੁੱਟਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਜਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਖ਼ਰ ਨਤੀਜਾ ਇਹੋ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਪਲੀਤ ਵਾਤਾਵਰਨ ਹੀ ਸਾਂਝਦਾਰੀ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪਲੀਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

        ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਡਾ ਸੁਆਲ ਇਹ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਤਾਵਰਨ  ਨੂੰ ਖ਼ਰਾਬ ਕੌਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਜਿਸਦਾ ਸਹੀ ਜਵਾਬ ਹੈ ਮਨੁੱਖ। ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ, ਜਹਿਰਾਂ ਦਾ ਛਿੜਕਾ, ਬੰਬਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਆਦਿ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਕਾਰਨ ਹਨ ਜੋ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਪਲੀਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਹੀ ਦੇਣ ਹੈ। ਮਨੁੱਖਾਂ, ਜਾਨਵਰਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ, ਹਰਿਆਵਲ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਅੱਜ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਸਬੰਧੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਸਰਕਾਰਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਆਗੂ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਵਧੀਆ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਤੇ ਫ਼ਰਜ ਸਮਝ ਕੇ ਪਹਿਰਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਿਆਰ ਮੁਹੱਬਤ ਦਾ ਬੀਜ ਬੀਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਲਾ ਜੀਵਨ ਹੰਢਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ

ਮੋਬਾ: 098882 75913